Een moderne gaskachel combineert directe warmte met het uiterlijk van een houtvuur. Keramische houtstammen, gloeiende bodems en verschillende branderniveaus zorgen voor een realistisch vuurbeeld, terwijl de temperatuur en vlamhoogte eenvoudig regelbaar blijven.

Op deze pagina leest u meer over de werking, het benodigde vermogen, de rookgasafvoer en de veilige installatie van een gaskachel.

Hoe werkt een gaskachel?

In een gaskachel wordt aardgas of propaan gecontroleerd verbrand. De warmte komt via straling en convectie in de kamer terecht. De rookgassen worden via een daarvoor geschikt rookgasafvoersysteem naar buiten afgevoerd.

Veel moderne gashaarden hebben een gesloten verbrandingssysteem. Hierbij wordt de benodigde verbrandingslucht van buiten aangevoerd en worden de rookgassen via hetzelfde concentrische kanaal afgevoerd.

Een concentrische rookgasafvoer bestaat uit twee kanalen:

• het binnenste kanaal voert rookgassen af;
• de ruimte daaromheen voert verse verbrandingslucht aan.

Hierdoor staat de verbranding grotendeels los van de lucht in de kamer.

Open of gesloten verbranding

Gesloten gaskachel

Een gesloten gaskachel haalt de benodigde verbrandingslucht rechtstreeks van buiten. Dit type is geschikt voor veel moderne en goed geïsoleerde woningen.

Voordelen zijn:

• geen open verbinding tussen de verbrandingskamer en de woonruimte;
• gecontroleerde aanvoer van verbrandingslucht;
• flexibele plaatsing met een goedgekeurde gevel- of dakdoorvoer;
• een stabiele en veilige verbranding;
• doorgaans een hoger rendement dan oudere open toestellen.

Open gaskachel

Een open gaskachel gebruikt lucht uit de kamer voor de verbranding. Daarom zijn voldoende ventilatie en een goed functionerend rookkanaal noodzakelijk.

Door de strengere eisen aan ventilatie, rookgasafvoer en veiligheid worden bij nieuwe installaties meestal gesloten toestellen toegepast.

Aardgas of propaan

Afhankelijk van het model kan een gaskachel geschikt zijn voor:

• aardgas;
• propaan uit een tank of gasflesseninstallatie;
• een specifieke, door de fabrikant goedgekeurde gascategorie.

Een aardgastoestel kan niet zonder meer op propaan worden aangesloten. Hiervoor zijn onder andere andere inspuiters, instellingen en soms aanvullende onderdelen nodig. Ombouwen is uitsluitend toegestaan wanneer de fabrikant hiervoor een goedgekeurde ombouwset en duidelijke instructies levert.

Controleer vóór aankoop altijd:

• de gassoort;
• de vereiste gasdruk;
• het nominale vermogen;
• de juiste toestelcategorie;
• de mogelijkheden voor rookgasafvoer.

Deze gegevens staan op het typeplaatje en in de installatiehandleiding van de fabrikant.

Het juiste vermogen bepalen

Het vermogen van een gaskachel wordt uitgedrukt in kilowatt (kW). Het benodigde vermogen hangt niet alleen af van de inhoud van de kamer, maar ook van:

• de isolatiewaarde van de woning;
• het glasoppervlak;
• de plafondhoogte;
• de buitentemperatuur;
• aangrenzende onverwarmde ruimten;
• de gewenste binnentemperatuur;
• de aanwezigheid van andere verwarming.

Een te klein toestel krijgt de ruimte bij koud weer mogelijk niet goed warm. Een te groot toestel moet voortdurend laag branden of vaak uitschakelen. Dat kan ten koste gaan van het vuurbeeld, comfort en rendement.

Laat daarom bij hoofdverwarming bij voorkeur een warmteverliesberekening maken. Voor sfeer- of bijverwarming kan een lager vermogen voldoende zijn.

Nominaal en regelbaar vermogen

Bij de technische gegevens worden meestal een minimaal en maximaal vermogen vermeld. Dit geeft het bereik aan waarbinnen de kachel kan worden geregeld.

Een breed regelbereik is vooral belangrijk in goed geïsoleerde woningen. De haard kan dan op een lage stand blijven branden zonder dat de kamer snel te warm wordt.

Let bij het vergelijken van toestellen daarom niet alleen op het maximale vermogen, maar ook op:

• het minimale vermogen;
• het regelbereik;
• het gasverbruik;
• het rendement;
• de bediening van branders en vlamhoogte.

Rendement en gasverbruik

Het rendement geeft aan welk deel van de energie uit het gas als bruikbare warmte in de woning terechtkomt. De exacte waarde verschilt per toestel, branderstand en meetsysteem.

Het gasverbruik wordt bepaald door het opgenomen vermogen en de brandduur. Een eenvoudige indicatie kan worden berekend met:

gasverbruik per uur = opgenomen vermogen ÷ energie-inhoud van het gas

De werkelijke energie-inhoud en het verbruik verschillen per gassoort. Gebruik daarom voor een betrouwbare vergelijking altijd de waarden uit de technische documentatie van de fabrikant.

Concentrische rookgasafvoer

Een gesloten gaskachel gebruikt een concentrisch rookgasafvoersysteem. De meest toegepaste diameters verschillen per merk en model. Veelvoorkomende maten zijn bijvoorbeeld 100/150 en 130/200 mm, maar deze maten zijn niet onderling uitwisselbaar.

Gebruik uitsluitend:

• de door de fabrikant voorgeschreven diameter;
• goedgekeurde systeemonderdelen;
• de juiste bochten en lengtes;
• voorgeschreven afdichtingen en bevestigingen;
• een geschikte gevel- of dakdoorvoer.

Onderdelen van verschillende rookgasafvoersystemen mogen alleen worden gecombineerd wanneer de fabrikant dit uitdrukkelijk toestaat.

Uitmonding door gevel of dak

Afhankelijk van het toestel kan de rookgasafvoer:

• horizontaal door de buitengevel;
• verticaal door het dak;
• via een combinatie van verticale en horizontale delen worden aangelegd.

Het aantal bochten en de totale kanaallengte beïnvloeden de werking van de haard. Iedere bocht veroorzaakt weerstand. Fabrikanten gebruiken daarom tabellen of berekeningen waarin staat welke kanaalconfiguraties zijn toegestaan.

Ook de plaats van de uitmonding is belangrijk. Er moet rekening worden gehouden met onder andere:

• ramen en deuren;
• ventilatieopeningen;
• dakranden en overstekken;
• erfgrenzen;
• balkons en galerijen;
• brandbare bouwmaterialen;
• de voorschriften van de fabrikant;
• de geldende bouwregelgeving.

Een rookgasafvoer mag nooit uitsluitend op basis van de beschikbare ruimte worden samengesteld. Het volledige traject moet bij het gekozen toestel zijn toegestaan.

Bestaande schoorsteen gebruiken

Sommige gesloten gaskachels kunnen in combinatie met een geschikt renovatiesysteem op een bestaande schoorsteen worden aangesloten. Daarbij wordt doorgaans een afzonderlijke leiding in de schoorsteen aangebracht.

Vooraf moet worden gecontroleerd:

• of het schoorsteenkanaal voldoende ruimte biedt;
• of het kanaal recht en toegankelijk is;
• of de constructie in goede staat verkeert;
• welke aansluitset de fabrikant voorschrijft;
• waar de luchttoevoer en rookgasafvoer uitmonden.

Een gemetselde schoorsteen zonder passend binnenkanaal is niet automatisch geschikt voor een moderne gesloten gaskachel.

Opstelling en vrije afstanden

Een gaskachel en de rookgasafvoer kunnen hoge temperaturen bereiken. Houd daarom altijd de voorgeschreven afstand aan tot:

• meubels;
• gordijnen;
• televisies en elektronica;
• houten betimmeringen;
• wanddecoratie;
• andere brandbare materialen.

De vereiste afstanden verschillen per toestel. Ook bij een inbouwhaard moeten de boezem, isolatie, ventilatieopeningen en gebruikte bouwmaterialen geschikt zijn voor de optredende temperaturen.

Gebruik nooit willekeurige isolatie of plaatmaterialen rond een gashaard. Volg de installatiehandleiding van de fabrikant.

Inbouw en ventilatie van de boezem

Bij een ingebouwde gashaard kan warmte zich in de boezem ophopen. Afhankelijk van het toestel schrijft de fabrikant convectieopeningen, ventilatieroosters of een open ruimte boven de haard voor.

Deze openingen:

• voeren warmte uit de constructie af;
• helpen oververhitting voorkomen;
• laten warme lucht gecontroleerd de kamer instromen;
• beschermen toegepaste bouwmaterialen en elektronica.

De afmetingen en posities van deze openingen mogen niet zonder toestemming van de fabrikant worden gewijzigd of dichtgezet.

Elektrische aansluiting

Veel moderne gaskachels hebben een elektrische aansluiting nodig voor bijvoorbeeld:

• elektronische ontsteking;
• verlichting;
• ventilatoren;
• ontvangers en afstandsbediening;
• wifi- of appbediening.

Zorg dat het stopcontact en eventuele schakelaars bereikbaar blijven voor onderhoud. Plaats elektrische componenten niet in zones waar de temperatuur hoger kan worden dan door de fabrikant is toegestaan.

Sommige toestellen kunnen tijdens een stroomstoring beperkt blijven functioneren. Dit verschilt per merk en uitvoering.

Bediening en regelmogelijkheden

Afhankelijk van het model kan een gaskachel worden bediend met:

• een handzender;
• een thermostatische afstandsbediening;
• een wandbediening;
• een app;
• een domoticasysteem.

Bij sommige haarden kunnen meerdere branders afzonderlijk worden geschakeld. Daarmee kan het vermogen worden verlaagd terwijl een aantrekkelijk vuurbeeld behouden blijft.

Veiligheid en koolmonoxide

Bij een correcte verbranding ontstaan voornamelijk kooldioxide en waterdamp. Bij onvolledige verbranding kan echter koolmonoxide ontstaan. Koolmonoxide is kleurloos, reukloos en gevaarlijk.

Laat daarom de gaskachel, gasleiding en rookgasafvoer uitsluitend installeren, controleren en onderhouden door een bevoegd en gecertificeerd bedrijf.

Let tijdens het gebruik op signalen zoals:

• een ongewoon of onrustig vlambeeld;
• roetvorming;
• verkleuring rond de haard of uitmonding;
• regelmatig uitvallen van het toestel;
• een afwijkende geur;
• hoofdpijn, misselijkheid of duizeligheid.

Schakel het toestel bij twijfel uit, ventileer de ruimte en laat de installatie controleren.

Een koolmonoxidemelder biedt aanvullende veiligheid, maar vervangt nooit een correcte installatie en regelmatig onderhoud. Plaats de melder volgens de instructies van de fabrikant en de geldende adviezen.

Installatie door een CO-vrij gecertificeerd bedrijf

Sinds 1 april 2023 mogen werkzaamheden aan gasverbrandingsinstallaties, waaronder gashaarden en gaskachels, in Nederland alleen worden uitgevoerd door bedrijven met een geldig CO-vrijcertificaat.

Dit geldt onder andere voor:

• installatie en ingebruikstelling;
• reparatie en onderhoud;
• controle van de verbranding;
• werkzaamheden aan de rookgasafvoer;
• buiten gebruik stellen van het toestel.

Controleer vóór aanvang of het installatiebedrijf in het officiële register voor gasverbrandingsinstallaties staat.

Eerste ingebruikstelling

Bij de eerste ingebruikstelling controleert de installateur onder andere:

• de gasdichtheid;
• de ingestelde gasdruk;
• het ontstekings- en vlambeeld;
• de verbranding;
• de rookgasafvoer;
• de verbindingen en afdichtingen;
• de werking van beveiligingen;
• de afstand tot brandbare materialen;
• de bediening van het toestel.

De haard mag pas worden gebruikt nadat de volledige installatie is gecontroleerd en veilig is bevonden.

Onderhoud van een gaskachel

Laat een gaskachel periodiek onderhouden volgens de voorschriften van de fabrikant. Bij normaal gebruik wordt vaak een jaarlijkse controle geadviseerd.

Tijdens onderhoud kunnen onder andere worden gecontroleerd:

• brander en waakvlam;
• ontsteking en ionisatie;
• keramische houtstammen of decoratiemateriaal;
• branderopeningen;
• glasafdichtingen;
• rookgasafvoer en aansluitingen;
• gasdruk en gasdichtheid;
• verbrandingswaarden;
• afstandsbediening en batterijen.

De keramische houtstammen moeten exact volgens de handleiding worden geplaatst. Een verkeerde ligging kan het vlambeeld verstoren en roetvorming veroorzaken.

Glas reinigen

Op de binnenzijde van het glas kan na verloop van tijd een lichte aanslag ontstaan. Gebruik alleen een reinigingsmiddel dat geschikt is voor haardglas en volg de aanwijzingen van de fabrikant.

Gebruik geen:

• schuursponsjes;
• schurende reinigingsmiddelen;
• ovenreiniger;
• agressieve chemicaliën;
• metalen gereedschap.

Gebruik de haard niet wanneer het glas gebarsten, beschadigd of niet correct gemonteerd is.

Veelvoorkomende aandachtspunten

De haard ontsteekt niet

Mogelijke oorzaken zijn lege batterijen, geen gastoevoer, een storing in de ontsteking of een geblokkeerde brander. Laat werkzaamheden aan gasvoerende onderdelen altijd door een gecertificeerd bedrijf uitvoeren.

Er ontstaat roet op het glas

Roetvorming kan worden veroorzaakt door verkeerd geplaatst decoratiemateriaal, vervuilde branderopeningen, een verkeerde gasinstelling of onvoldoende afvoer. Schakel de haard uit en laat deze controleren.

De haard schakelt regelmatig uit

Dit kan samenhangen met de bediening, de ontvanger, de gasdruk, beveiligingen of de rookgasafvoer. Blijf het toestel niet opnieuw inschakelen wanneer de oorzaak onbekend is.

Het wordt te warm in de kamer

Controleer of de haard een lagere vermogensstand heeft of dat afzonderlijke branders kunnen worden uitgeschakeld. Bij een nieuwe aanschaf is vooral een laag minimaal vermogen belangrijk.

Technische gegevens vergelijken

Let bij het kiezen van een gaskachel op:

• geschikt voor aardgas of propaan;
• minimaal en maximaal vermogen;
• gasverbruik;
• rendement;
• afmetingen van toestel en ruit;
• concentrische kanaaldiameter;
• toegestane kanaallengte;
• maximale hoeveelheid bochten;
• gevel- of dakuitmonding;
• benodigde inbouw- en ventilatiematen;
• elektrische aansluiting;
• regelmogelijkheden;
• beschikbare accessoires.

De installatiehandleiding van het gekozen toestel is altijd leidend.

Advies over gaskachels en rookgasafvoer

Openhaardpijpen.nl levert gaskachels, concentrische rookgasafvoeren en bijpassende accessoires. Dankzij meer dan 25 jaar ervaring met kachels en rookkanalen kunnen wij helpen bij het selecteren van een passend toestel en het juiste afvoersysteem.

Voor een beoordeling zijn bij voorkeur de volgende gegevens nodig:

• merk en type gaskachel;
• gewenste gassoort;
• plattegrond of foto’s van de ruimte;
• positie van de haard;
• gewenst traject van de rookgasafvoer;
• afstand tot gevel of dak;
• bouwkundige situatie;
• gewenste warmteafgifte.