Afstand tot brandbare materialen bij een rookgasafvoer

Waarom is de juiste afstand zo belangrijk?

 

Bij het installeren van een houtkachel, pelletkachel of open haard is één van de belangrijkste aandachtspunten de afstand tussen het rookgasafvoerkanaal en brandbare materialen.

Een rookgasafvoer kan tijdens gebruik zeer warm worden. Wanneer een hete pijp te dicht bij hout, isolatie of andere brandbare materialen wordt geplaatst, kan daardoor een gevaarlijke situatie ontstaan.

Denk bijvoorbeeld aan:

De benodigde afstand is niet voor iedere rookgasafvoer hetzelfde.

De juiste afstand wordt bepaald door de eigenschappen en classificatie van het gebruikte rookgasafvoersysteem én door de manier waarop het systeem wordt geïnstalleerd.

Waarom moet een rookgasafvoer afstand houden?

Een houtkachel produceert hete rookgassen.

De warmte wordt via de rookgasafvoer naar buiten afgevoerd.

De pijp kan daardoor aanzienlijk warmer worden dan de omgeving.

Wanneer een hete pijp langdurig dicht bij hout of ander brandbaar materiaal ligt, kan dat materiaal steeds verder worden opgewarmd.

Dat is gevaarlijk omdat brandbare materialen door langdurige warmtebelasting kunnen verkolen en uiteindelijk kunnen ontbranden.

Het gevaar zit dus niet alleen in een direct contact met een vlam.

Ook langdurige warmtebelasting kan brand veroorzaken.

Wat zijn brandbare materialen?

Onder brandbare materialen vallen bijvoorbeeld:

Hout

Isolatiematerialen

Niet ieder isolatiemateriaal gedraagt zich hetzelfde bij hoge temperaturen.

Denk bijvoorbeeld aan:

Daarom mag je niet zomaar aannemen dat ieder isolatiemateriaal veilig direct tegen een rookgasafvoer kan worden aangebracht.

Afwerking

Ook materialen zoals:

kunnen relevant zijn.

De afstand is niet altijd hetzelfde

Een veelgemaakte fout is om te vragen:

"Hoeveel centimeter moet mijn pijp van het hout af?"

Daar bestaat geen universeel antwoord op.

De benodigde afstand hangt onder andere af van:

Daarom moet je altijd de classificatie en montagevoorschriften van het gekozen systeem controleren.

Enkelwandige kachelpijp en brandbare materialen

Bij een enkelwandige kachelpijp zit de hete binnenwand relatief dicht bij de buitenzijde.

Daardoor wordt de buitenkant van de pijp aanzienlijk warmer dan bij een geïsoleerd dubbelwandig systeem.

Een enkelwandige kachelpijp heeft daarom doorgaans een grotere veiligheidsafstand tot brandbare materialen nodig.

Dit is één van de belangrijkste redenen waarom je een enkelwandige pijp niet zomaar door een houten plafond of houten wand mag voeren.

Enkelwandig betekent niet automatisch onveilig

Een enkelwandige kachelpijp heeft een belangrijke functie.

Deze wordt vaak gebruikt voor het zichtbare aansluitstuk tussen de kachel en het verdere rookgasafvoersysteem.

Bijvoorbeeld:

houtkachel

↓

enkelwandige kachelpijp

↓

overgang

↓

dubbelwandig geïsoleerd rookkanaal

De enkelwandige pijp wordt daarbij geplaatst op een veilige afstand van brandbare materialen.

Dubbelwandig geïsoleerd rookkanaal

Een dubbelwandig systeem bestaat uit:

binnenbuis

isolatie

buitenmantel

De isolatie beperkt de warmteoverdracht naar de buitenzijde.

Daardoor kan een dubbelwandig systeem geschikt zijn voor situaties waarin een rookgasafvoer langs of door een bouwkundige constructie moet worden geleid.

Maar:

Dubbelwandig betekent niet dat de pijp zonder veiligheidsafstand tegen hout mag worden geplaatst.

Ook een dubbelwandig systeem heeft een voorgeschreven afstand tot brandbare materialen.

Waarom is dubbelwandig niet automatisch "0 mm"?

Dit is een belangrijk misverstand.

Een klant ziet een geïsoleerde dubbelwandige pijp en denkt:

"De isolatie houdt de warmte tegen, dus de pijp kan tegen de houten balk."

Dat is niet automatisch toegestaan.

Het systeem is ontworpen met een bepaalde veiligheidsafstand.

Die afstand staat in de productclassificatie en/of montagevoorschriften.

Je moet dus altijd kijken naar het specifieke systeem.

De veiligheidsafstand staat in de classificatie

Bij een rookgasafvoersysteem kun je bijvoorbeeld een classificatie tegenkomen zoals:

T600 N1 W V2 L50040 G(50)

De G(50) is hierbij een belangrijk onderdeel.

De G geeft aan dat het systeem volgens de classificatie bestand is tegen een roetbrand.

De waarde tussen haakjes heeft betrekking op de afstand tot brandbare materialen.

Bij dit voorbeeld is dat 50 mm.

Maar let op:

Dit voorbeeld mag niet worden gebruikt als algemene regel voor ieder T600-systeem.

Een ander systeem kan een andere classificatie en dus een andere voorgeschreven afstand hebben.

T600 bepaalt niet alleen de veiligheidsafstand

Dit sluit aan op onze uitleg over T600.

T600 geeft de temperatuurklasse aan.

Maar T600 zegt op zichzelf niet:

"Houd altijd 50 mm afstand."

De veiligheidsafstand moet worden afgeleid uit de volledige classificatie van het product en de montagevoorschriften.

Dit is belangrijk bij het vergelijken van verschillende rookgasafvoersystemen.

Waarom moet je naar de volledige classificatie kijken?

Twee rookgasafvoeren kunnen allebei:

T600

zijn.

Toch kunnen ze verschillende eigenschappen hebben.

Bijvoorbeeld verschillende:

Daarom is alleen het woord T600 onvoldoende om de installatieafstand te bepalen.

Afstand tot hout bij een enkelwandige pijp

Bij een enkelwandige pijp moet je extra voorzichtig zijn.

Bijvoorbeeld:

houten balk

══════════════════

 

        ↕

        ↕

    veiligheids-

       afstand

        ↕

       ║ ║

       ║ ║

       ║ ║

De afstand moet worden gemeten tussen de rookgasafvoer en het brandbare materiaal volgens de voorschriften van het betreffende product.

Dus niet:

"Ik houd ongeveer 5 cm aan, dat zal wel goed zijn."

Maar:

"Welke afstand schrijft de fabrikant voor deze specifieke pijp voor?"

Afstand tot hout bij een dubbelwandig systeem

Bij een dubbelwandig systeem is de situatie anders.

Bijvoorbeeld:

houten balk

══════════════════

 

       ← afstand →

 

      ╔════════╗

      ║        ║

      ║  RVS   ║

      ║        ║

      ╚════════╝

De afstand wordt bepaald door het systeem.

De isolatie tussen de binnen- en buitenwand zorgt ervoor dat de buitenzijde aanzienlijk minder warm wordt, maar de voorgeschreven veiligheidsafstand blijft van toepassing.

Wat gebeurt er als de afstand te klein is?

Wanneer een rookgasafvoer te dicht bij brandbare materialen wordt geplaatst, kan de constructie langdurig worden opgewarmd.

Dat kan leiden tot:

Een bijzonder risico is dat schade niet altijd direct zichtbaar is.

Een houten balk kan jarenlang worden blootgesteld aan een verhoogde temperatuur voordat problemen ontstaan.

Daarom moet je de voorgeschreven afstand vanaf het begin correct uitvoeren.

Het gevaar van langdurige warmtebelasting

Een belangrijke misvatting is:

"Als het hout niet direct vlam vat, is er geen probleem."

Dat klopt niet.

Brandbare materialen kunnen door langdurige warmtebelasting veranderen.

Bij herhaalde verhitting kan bijvoorbeeld verkoling optreden.

Daarom moet een rookgasafvoer niet alleen tijdens het eerste gebruik veilig zijn.

De constructie moet ook tijdens langdurig gebruik veilig blijven.

Afstand tot houten balken

Houten balken komen vaak voor op precies de plaatsen waar een rookgasafvoer door een gebouw moet.

Bijvoorbeeld:

Je moet daarom vóór het installeren controleren waar de balken lopen.

Een rookgasafvoer mag niet zomaar tegen een balk worden geplaatst.

Wat als de balk precies in de weg zit?

Dan zijn er verschillende mogelijkheden.

Bijvoorbeeld:

Maar een constructie mag niet zomaar worden aangepast.

Een dakspant of vloerbalk doorzagen kan constructieve gevolgen hebben.

Bij twijfel moet een bouwkundig deskundige worden ingeschakeld.

Afstand tot houten dakconstructies

Bij een rookgasafvoer door het dak is dit extra belangrijk.

Een dak kan bestaan uit:

dakbedekking

↓

dakbeschot

↓

isolatie

↓

houten spanten/balken

Daar moet het rookgasafvoersysteem veilig doorheen.

De dakdoorvoer moet geschikt zijn voor de betreffende constructie en het gekozen rookgasafvoersysteem.

Afstand tot isolatie

Isolatie is een belangrijk aandachtspunt.

Het is niet voldoende om te zeggen:

"Ik vul de ruimte rondom de pijp gewoon met isolatie."

Dat kan onjuist zijn.

Je moet weten:

Steenwol rond een rookgasafvoer

Steenwol wordt regelmatig genoemd als oplossing voor het isoleren van een doorvoer.

Maar:

steenwol maakt een willekeurige doorvoer niet automatisch veilig.

De complete constructie moet geschikt zijn.

Je kunt niet zomaar:

gat + pijp + steenwol

maken en aannemen dat daarmee aan alle eisen is voldaan.

Gebruik de doorvoerconstructie die voor het betreffende rookgasafvoersysteem is voorgeschreven.

Afstand tot PIR, PUR en EPS

Bij moderne woningen kom je veel kunststof isolatiematerialen tegen.

Bijvoorbeeld:

Deze materialen hebben andere eigenschappen dan minerale wol.

Een rookgasafvoer die door een geïsoleerde wand of dak gaat, moet daarom op de juiste manier worden uitgevoerd.

Het isolatiemateriaal mag niet zomaar in contact komen met een hete rookgasafvoer.

Afstand bij houtskeletbouw

Bij houtskeletbouw is extra aandacht nodig.

Een houtskeletwand bevat vaak:

Een wanddoorvoer moet door de complete constructie worden beoordeeld.

Een simpel gat door de wand is hierbij geen goede oplossing.

Afstand bij een houten plafond

Een plafond kan bijvoorbeeld bestaan uit:

gipsplaat

↓

regelwerk

↓

isolatie

↓

houten balklaag

De zichtbare gipsplaat zegt dus niets over de brandbaarheid van de constructie achter het plafond.

De rookgasafvoer moet daarom worden beoordeeld ten opzichte van de daadwerkelijke constructie, niet alleen de zichtbare afwerking.

Afstand bij een betonnen vloer

Beton is niet brandbaar zoals hout.

Dat betekent echter niet dat je bij een betonnen vloer zomaar ieder gat kunt maken.

Er kunnen bijvoorbeeld aanwezig zijn:

Ook de constructieve en brandwerende eigenschappen van de vloer moeten behouden blijven.

Afstand tot niet-brandbare materialen

Bij steen, beton of bepaalde andere onbrandbare constructies ligt het brandrisico anders.

Maar ook dan moet de rookgasafvoer correct worden gemonteerd.

Een veilige installatie draait dus niet uitsluitend om:

"Is de muur van steen?"

Ook de overige constructie en het gekozen rookgasafvoersysteem zijn belangrijk.

Afstand bij een wanddoorvoer

Bij een wanddoorvoer moet je niet alleen kijken naar de binnenzijde.

Een gevel kan bijvoorbeeld bestaan uit:

baksteen

↓

spouw

↓

isolatie

↓

binnenblad

↓

binnenafwerking

De rookgasafvoer moet veilig door al deze lagen worden geleid.

Daarnaast moet de buitenzijde waterdicht worden afgewerkt.

Afstand bij een dakdoorvoer

Bij een dakdoorvoer komen meerdere eisen samen:

Daarom is een dakdoorvoer een belangrijk onderdeel van het complete rookgasafvoersysteem.

Afstand tot meubels en inrichting

De veiligheidsafstand geldt niet alleen voor bouwkundige materialen.

Ook rondom een enkelwandige kachelpijp moet je rekening houden met andere brandbare materialen.

Denk aan:

De exacte afstand moet worden afgestemd op het toestel en de voorschriften van het rookgasafvoersysteem.

Afstand tussen kachel en brandbare materialen

Naast de rookgasafvoer heeft ook de kachel zelf minimale afstanden tot brandbare materialen.

Die afstand staat niet automatisch gelijk aan de afstand van de rookgasafvoer.

De fabrikant van de kachel geeft hiervoor eigen installatievoorschriften.

Je moet daarom onderscheid maken tussen:

afstand van de kachel

en

afstand van de rookgasafvoer.

De afstand van de kachel is dus iets anders

Bijvoorbeeld:

        rookgasafvoer

             ║

             ║

             ║

 

        ┌─────────┐

        │ HOUT-   │

        │ KACHEL  │

        └─────────┘

 

      ←──────────→

      veiligheids-

        afstand

De afstand rondom de kachel wordt bepaald door de voorschriften van de kachelfabrikant.

De afstand rondom de rookgasafvoer wordt bepaald door het rookgasafvoersysteem.

Afstand bij een bocht

Een bocht kan dichter bij een bouwconstructie komen dan een recht gedeelte.

Daarom moet je ook bij:

rekening houden met de veiligheidsafstand.

Een bocht mag dus niet zomaar tegen een houten balk worden geplaatst omdat het rechte gedeelte wel voldoende afstand heeft.

Afstand bij een versleping

Een versleping is een situatie waarbij het rookgasafvoerkanaal van richting verandert om bijvoorbeeld een balk of andere constructie te ontwijken.

Bijvoorbeeld:

        │

        │

        │

        ╲

         ╲

          │

          │

Bij een versleping moet de veiligheidsafstand over het hele traject worden aangehouden.

Let daarnaast op:

Horizontale delen en brandbare materialen

Een horizontaal deel van een rookgasafvoer kan extra aandacht vragen.

Bij een houtkachel wil je horizontale trajecten doorgaans zo kort mogelijk houden.

Een lang horizontaal gedeelte kan invloed hebben op:

En uiteraard moet ook hier de afstand tot brandbare materialen worden aangehouden.

Kan een rookgasafvoer door een houten vloer?

Dat kan alleen wanneer het gekozen systeem daarvoor geschikt is en de doorvoer volgens de voorschriften wordt uitgevoerd.

Je kunt niet simpelweg een gat in de houten vloer zagen en de pijp erdoorheen steken.

Er moet rekening worden gehouden met:

Kan een dubbelwandige pijp door een houten vloer?

Een daarvoor geschikt dubbelwandig systeem kan hiervoor worden toegepast.

Maar het antwoord is niet:

"Ja, iedere dubbelwandige pijp kan door iedere houten vloer."

De specifieke doorvoer en veiligheidsafstand moeten worden gecontroleerd aan de hand van het gekozen systeem.

Hoe meet je de afstand?

De manier waarop de afstand moet worden bepaald, moet worden gevolgd volgens de betreffende productnorm en fabrikantdocumentatie.

In de praktijk wordt gekeken naar de afstand tussen het rookgasafvoersysteem en het relevante brandbare materiaal.

Daarbij moet je dus niet alleen meten vanaf de hartlijn van de pijp.

Bijvoorbeeld:

hout

════════════════════

 

        ← afstand →

 

      ╔══════════╗

      ║ rookgas  ║

      ║   pijp   ║

      ╚══════════╝

De exacte meetwijze en vereiste afstand horen bij de classificatie van het product.

Waarom je niet met één vaste maat moet werken

Op internet zie je regelmatig adviezen zoals:

"Houd altijd 5 cm aan."

Of:

"Bij dubbelwandig is 5 cm genoeg."

Dat soort algemene adviezen kunnen gevaarlijk zijn.

De ene rookgasafvoer is de andere niet.

Daarom moet je altijd uitgaan van:

productclassificatie + fabrikantvoorschrift + installatie.

Wat betekent G(50)?

Een voorbeeld van een classificatie kan zijn:

T600 N1 W V2 L50040 G(50)

Daarin is G(50) relevant voor de roetbrandbestendigheid en de in de classificatie aangegeven afstand tot brandbare materialen.

Maar als een ander systeem bijvoorbeeld:

G(25)

of

G(80)

heeft, is de voorgeschreven afstand anders.

Daarom moet je altijd de classificatie van het daadwerkelijk gebruikte product controleren.

Wat betekent G(0)?

Wanneer je bijvoorbeeld een classificatie met G(0) tegenkomt, moet je goed naar de specifieke productdocumentatie kijken.

Een waarde van 0 betekent niet automatisch:

"Je mag het product overal tegenaan zetten."

De volledige classificatie, constructie en montagevoorschriften blijven bepalend.

Afstand en brandwerende doorvoer

Een doorvoer door een vloer of wand kan onderdeel zijn van de brandwerende scheiding van een gebouw.

Daarom moet de doorvoer niet alleen thermisch veilig zijn.

Ook de brandwerendheid van de bouwkundige constructie kan van belang zijn.

Dit speelt bijvoorbeeld bij:

Rookgasafvoer door een brandcompartiment

Wanneer een rookgasafvoer door een brandwerende vloer of wand gaat, mag de doorvoer niet zomaar de brandwerende werking van die constructie tenietdoen.

Daarvoor kunnen specifieke brandwerende voorzieningen nodig zijn.

In professionele gebouwen moet dit daarom worden afgestemd met de brandveiligheids- en bouwkundige eisen van het gebouw.

Veelgemaakte fouten

1. "Ik houd 5 cm aan, dan zit ik altijd goed."

Nee. De benodigde afstand verschilt per systeem.

2. "Dubbelwandig kan tegen hout."

Niet automatisch.

3. "T600 betekent 50 mm."

Nee. De afstand volgt uit de volledige classificatie en productvoorschriften.

4. "Steenwol maakt alles veilig."

Nee.

5. "Achter het gips zit niets."

Dat kan een houten constructie of isolatie zijn.

6. "Een stenen muur heeft geen regels."

Ook een stenen muur kan isolatie, hout of andere materialen bevatten.

7. "De kachel staat ver genoeg van de muur, dus de pijp ook."

Niet noodzakelijk.

8. "Een bocht hoeft geen extra aandacht."

Ook bochten moeten de vereiste afstand behouden.

9. "Ik kan de balk een stukje inkepen."

Niet zonder beoordeling van de constructie.

10. "De buitenkant van een dubbelwandige pijp is koud."

Ook een dubbelwandig systeem wordt warm.

Wat moet je controleren voordat je een rookgasafvoer monteert?

Gebruik bijvoorbeeld deze checklist:

🔥 Het toestel

🔧 Het rookgasafvoersysteem

🏠 De constructie

🚪 De doorvoeren

🧯 Brandveiligheid

Voorbeeld: houtkachel met houten verdieping

Stel dat een houtkachel op de begane grond staat en het rookgasafvoerkanaal door een houten vloer naar de verdieping moet.

De route kan zijn:

houtkachel

↓

enkelwandige kachelpijp

↓

overgang

↓

dubbelwandig geïsoleerd systeem

↓

plafond-/vloerd doorvoer

↓

verdieping

↓

dakdoorvoer

Hierbij moet worden gecontroleerd:

1. Waar zitten de houten balken?

2. Welke veiligheidsafstand heeft het systeem?

3. Welke doorvoer hoort bij het systeem?

4. Is de isolatie correct uitgevoerd?

5. Is de doorvoer brandveilig?

6. Kan het kanaal worden geïnspecteerd en gereinigd?

Voorbeeld: houten dak

Bij een dakdoorvoer kan de constructie bijvoorbeeld zijn:

          dakbedekking

══════════════════════════

 

          dakbeschot

──────────────────────────

 

          isolatie

██████████████████████████

 

       houten spant

══════════════════════════

 

            ↑

            │

       rookgasafvoer

            │

            │

De rookgasafvoer moet veilig door de complete dakconstructie worden geleid.

Een dakdoorvoer is daarom veel meer dan alleen een plaat die over het dak wordt geplaatst.

Welke afstand moet ik bij mijn product aanhouden?

Dat is de belangrijkste vraag.

Het antwoord moet worden gezocht in:

1. de productclassificatie;

2. de technische documentatie;

3. de montagehandleiding;

4. de voorschriften van de fabrikant.

Kijk daarbij specifiek naar de aangegeven afstand tot brandbare materialen.

Waarom staat die afstand soms op het product?

Bij gecertificeerde rookgasafvoersystemen staat de classificatie vaak vermeld op:

Controleer deze gegevens voordat je met de installatie begint.

Wat als de afstand niet gehaald kan worden?

Dan zijn er verschillende mogelijkheden.

Bijvoorbeeld:

Route aanpassen

Het kanaal op een andere plaats laten lopen.

Versleping maken

Het kanaal om een balk of constructie heen leiden.

Ander rookgasafvoersysteem

Een systeem kiezen met eigenschappen die beter bij de situatie passen.

Doorvoer aanpassen

Een daarvoor bestemde doorvoerconstructie gebruiken.

Wat je niet moet doen:

de voorgeschreven veiligheidsafstand simpelweg negeren.

Kan een hitteschild worden gebruikt?

In sommige situaties kunnen beschermende voorzieningen worden toegepast.

Maar een willekeurig metalen plaatje tegen de muur plaatsen betekent niet automatisch dat daarmee de vereiste veiligheidsafstand vervalt.

Een hitteschild moet worden toegepast volgens de daarvoor geldende voorschriften en moet daadwerkelijk geschikt zijn voor de betreffende situatie.

Afstand tot brandbare materialen: de belangrijkste regel

De belangrijkste regel is eigenlijk heel eenvoudig:

Ga nooit uit van een algemene afstand. Ga uit van de classificatie van het gebruikte rookgasafvoersysteem en de montagevoorschriften van de fabrikant.

Dat voorkomt veel fouten.

Afstand tot brandbare materialen in één overzicht

Situatie

Waar moet je vooral op letten?

Enkelwandige pijp

Grote warmteafgifte en voorgeschreven afstand

Dubbelwandige pijp

Systeemclassificatie en veiligheidsafstand

Houten vloer

Doorvoer en brandbare constructie

Houten dak

Dakdoorvoer en dakconstructie

Houten wand

Wanddoorvoer en veiligheidsafstand

Geïsoleerde wand

Volledige wandopbouw

Houtskeletbouw

Houten constructie + isolatie

Betonnen vloer

Constructie, wapening en doorvoer

Bocht

Afstand ook rondom de bocht

Versleping

Afstand over het volledige traject

Dakdoorvoer

Brandveiligheid + waterdichtheid

Bestaand kanaal

Conditie en constructie van het kanaal

De 5 belangrijkste punten

1. Niet iedere rookgasafvoer heeft dezelfde veiligheidsafstand

De afstand wordt bepaald door het specifieke systeem.

2. Enkelwandig en dubbelwandig zijn verschillend

Een dubbelwandig systeem beperkt de warmteoverdracht, maar heeft nog steeds een voorgeschreven afstand.

3. T600 is niet de veiligheidsafstand

T600 is een temperatuurklasse.

4. Kijk naar de volledige classificatie

Bijvoorbeeld naar de aanduiding voor roetbrandbestendigheid en de aangegeven afstand.

5. Gebruik de montagevoorschriften

De fabrikant geeft aan hoe het systeem moet worden gemonteerd.