Welke maat schoorsteenpijp heb ik nodig?

Hoe bepaal je de juiste diameter van een schoorsteenpijp?

De juiste diameter van een schoorsteenpijp of rookkanaal is belangrijk voor een veilige en goed werkende installatie. Een rookkanaal met een verkeerde diameter kan zorgen voor onvoldoende trek, rookterugslag, condensvorming, vervuiling of een slecht functionerende kachel.

Maar hoe bepaal je nu welke diameter je nodig hebt?

Veel mensen denken dat je de diameter eenvoudig kunt bepalen aan de hand van het vermogen van de kachel, bijvoorbeeld:

6 kW = Ø150 mm

Zo eenvoudig is het echter niet.

De benodigde diameter wordt in de eerste plaats bepaald door de eisen van het aangesloten toestel. Daarnaast spelen onder andere de hoogte en lengte van het rookkanaal, het aantal bochten en verslepingen, het type toestel, de gebruikte brandstof en de temperatuur van de rookgassen een belangrijke rol.

De belangrijkste regel: kijk eerst naar de fabrikant van de kachel

De eerste stap bij het bepalen van de diameter is altijd het controleren van de technische gegevens van de kachel, haard of ander verbrandingstoestel.

De fabrikant vermeldt meestal de diameter van de rookgasuitlaat.

Bijvoorbeeld:

Rookgasuitlaat kachel: Ø150 mm

Dat betekent niet automatisch dat ieder willekeurig rookkanaal van Ø150 mm onder alle omstandigheden geschikt is. De complete installatie moet als geheel functioneren.

Een fabrikant kan bijvoorbeeld voorschrijven dat een toestel op een rookkanaal van Ø150 mm moet worden aangesloten, terwijl voor een specifieke installatie een berekening nodig is om te bepalen of de gekozen diameter, lengte en uitvoering daadwerkelijk voldoende trek opleveren.

Volgens installatievoorschriften voor vaste brandstoffen wordt de diameter onder andere bepaald door de totale lengte, het verloop van het kanaal, de capaciteit van het toestel, het type toestel en de gebruikte brandstof.

Waarom is de diameter zo belangrijk?

Een rookkanaal heeft niet alleen als functie om rook naar buiten af te voeren. Het kanaal speelt ook een belangrijke rol bij de trek van de installatie.

Tijdens het stoken worden de rookgassen warm. Warme rookgassen zijn lichter dan de koudere buitenlucht. Hierdoor ontstaat een drukverschil waardoor de rookgassen door het kanaal omhoog worden getrokken.

Een goed gedimensioneerd rookkanaal zorgt ervoor dat deze trek voldoende is voor het aangesloten toestel.

Daarbij moet een balans worden gevonden.

Een te kleine diameter

Een te kleine diameter kan leiden tot:

Een te grote diameter

Een grotere diameter is niet automatisch beter.

Bij een te groot kanaal kunnen de rookgassen juist te veel afkoelen. Daardoor kan de trek afnemen en kan condensatie en vervuiling ontstaan.

Een fabrikant van schoorsteensystemen waarschuwt daarom ook dat een te grote diameter kan leiden tot slechte trek of rookterugslag doordat rookgassen te snel afkoelen.

Kortom:

Een rookkanaal moet niet zo groot mogelijk zijn, maar de juiste diameter hebben voor het toestel en de complete installatie.

Welke factoren bepalen de diameter?

De diameter wordt bepaald door meerdere factoren. De belangrijkste zijn:

  1. het type toestel;
  2. de rookgasuitlaat van het toestel;
  3. het vermogen en de technische gegevens van het toestel;
  4. de brandstof;
  5. de lengte en hoogte van het rookkanaal;
  6. het aantal bochten;
  7. eventuele verslepingen;
  8. de uitvoering van het kanaal;
  9. de isolatie;
  10. de temperatuur van de rookgassen;
  11. de plaats en uitvoering van de uitmonding.

Daarom is alleen de vraag "Welke diameter hoort bij een kachel van 8 kW?" onvoldoende om een betrouwbare diameter vast te stellen.

1. Het type kachel bepaalt veel

Een houtkachel, pelletkachel, open haard en ander verbrandingstoestel produceren niet allemaal dezelfde hoeveelheid en hetzelfde type rookgas.

Ook de manier waarop het toestel de rookgassen afvoert verschilt.

Daarom moet eerst worden vastgesteld:

Welk toestel wordt aangesloten?

Bijvoorbeeld:

Een pelletkachel kan bijvoorbeeld een compleet ander rookgasafvoersysteem hebben dan een traditionele houtkachel.

2. De aansluiting van de kachel is het uitgangspunt

Op de kachel zit meestal een rookgasuitlaat.

Bijvoorbeeld:

Ø125 mm
Ø150 mm
Ø180 mm
Ø200 mm

Deze maat is een belangrijk uitgangspunt voor de keuze van het rookkanaal.

Staat op de technische documentatie van de fabrikant bijvoorbeeld:

Rookgasafvoer: Ø150 mm

dan moet je niet zomaar besluiten om een veel kleinere diameter te gebruiken omdat dit beter in de bestaande schoorsteen past.

Een afwijkende diameter kan alleen worden toegepast wanneer de totale installatie daarvoor technisch geschikt is en de dimensionering dit ondersteunt.

Bij een diameter die kleiner is dan de aansluiting van het toestel kunnen volgens de installatievoorschriften aanvullende dimensioneringseisen gelden. Voor individuele toestellen wordt hiervoor EN 13384-1 gebruikt.

Heeft u de diameter van uw kachel al gevonden?

Dan kunt u direct verder naar het type rookkanaal dat u nodig heeft:

Bekijk dubbelwandige RVS rookkanalen 

Bekijk enkelwandige kachelpijpen 

Weet u nog niet welk systeem u nodig heeft?

[Lees: Enkelwandig of dubbelwandig rookkanaal – wanneer gebruik je welke? →]

3. Het vermogen van de kachel

Het vermogen van een kachel wordt meestal uitgedrukt in kW.

Bijvoorbeeld:

Het vermogen is een belangrijke technische parameter, maar het vermogen alleen bepaalt niet automatisch de diameter van het rookkanaal.

Twee kachels van bijvoorbeeld 8 kW kunnen verschillende rookgasuitlaten hebben.

De ene fabrikant kan Ø150 mm voorschrijven en een andere fabrikant kan voor een vergelijkbaar vermogen een andere aansluiting toepassen.

Daarom moet je niet werken met een simpele tabel zoals:

5 kW = Ø125
8 kW = Ø150
10 kW = Ø180

Zo'n tabel kan hooguit een indicatie geven, maar is geen betrouwbare methode om een complete rookgasafvoer te dimensioneren.

De technische gegevens van het toestel zijn leidend.

4. De hoogte van het rookkanaal

Ook de hoogte van het rookkanaal heeft invloed op de trek.

In het algemeen geldt:

hoe groter het verticale hoogteverschil, hoe groter het natuurlijke trekvermogen kan zijn.

Een hoog, recht kanaal kan daardoor onder bepaalde omstandigheden anders functioneren dan een kort kanaal.

Dat betekent ook dat twee identieke kachels niet noodzakelijk dezelfde resultaten geven wanneer de ene bijvoorbeeld op een kanaal van 4 meter wordt aangesloten en de andere op een veel hoger kanaal.

Een te kort rookkanaal kan bovendien problemen geven met de werking van de trek.

Lees ook: Hoe hoog moet een schoorsteen boven het dak uitkomen? 

5. De lengte van het horizontale en verticale gedeelte

Niet alleen de totale hoogte is belangrijk.

Ook de manier waarop het kanaal is aangelegd heeft invloed.

Een ideaal rookkanaal is zoveel mogelijk:

verticaal en recht.

Elke verandering van richting veroorzaakt extra weerstand.

Een installatie met:

5 meter vrijwel recht omhoog

is hydraulisch iets heel anders dan:

2 meter omhoog → 90° bocht → 1 meter horizontaal → 45° bocht → 3 meter omhoog.

Daarom moet bij het bepalen van de diameter naar het complete traject worden gekeken.

6. Bochten verminderen de trek

Bochten veroorzaken extra weerstand in de rookgasstroom.

Daarom geldt als belangrijk uitgangspunt:

Houd een rookkanaal zo recht mogelijk en beperk het aantal bochten en verslepingen.

Een bocht van 45° geeft minder weerstand dan een scherpe richtingsverandering van 90°. In technische dimensionering wordt daarom rekening gehouden met de vorm en het aantal bochten.

7. Een versleping heeft invloed

Soms kan een schoorsteen niet recht omhoog worden geplaatst.

Bijvoorbeeld omdat een verdieping, dakconstructie of draagconstructie in de weg zit.

Dan wordt het kanaal versleept.

Een versleping bestaat bijvoorbeeld uit:

45° bocht → pijp → 45° bocht

of een andere toegestane configuratie.

Een versleping zorgt voor extra weerstand in het kanaal.

Daarom moet je bij een installatie met meerdere verslepingen extra goed naar de dimensionering kijken.

Een rookkanaal is dus niet alleen een kwestie van diameter. De route van het kanaal is minstens zo belangrijk.

8. Enkelwandig of dubbelwandig?

Ook de uitvoering van het rookkanaal speelt een rol.

Bij een bestaande gemetselde schoorsteen kan bijvoorbeeld een RVS voering worden toegepast.

Bij een nieuwe installatie wordt vaak een geïsoleerd dubbelwandig systeem gebruikt.

De isolatie zorgt ervoor dat de rookgassen minder snel afkoelen.

Dat is belangrijk omdat de temperatuur van de rookgassen invloed heeft op de trek.

Een goed geïsoleerd kanaal kan daardoor thermisch anders functioneren dan een koud, niet-geïsoleerd kanaal.

Welke situatie heeft u?

Nieuwe schoorsteen aanleggen
Wilt u een compleet nieuw geïsoleerd rookkanaal aanleggen?

Bekijk dubbelwandige RVS rookkanalen 

Aansluiting vanaf de houtkachel
Zoekt u de zichtbare kachelpijp tussen de houtkachel en het verdere rookkanaal?

Bekijk enkelwandige kachelpijpen 

Bestaande gemetselde schoorsteen
Wilt u een bestaand schoorsteenkanaal voorzien van een RVS voering?

Bekijk flexibele RVS schoorsteenvoering 

Meer uitleg: Enkelwandig of dubbelwandig rookkanaal? 

9. Waarom een kleinere pijp niet altijd beter is

Een veel voorkomende gedachte is:

"Als ik de diameter kleiner maak, gaat de rook sneller omhoog."

Daar zit een kern van waarheid in, maar het is geen juiste methode om een rookkanaal te dimensioneren.

Een kleinere diameter zorgt inderdaad voor een hogere stromingssnelheid bij dezelfde hoeveelheid rookgas.

Maar tegelijkertijd neemt de weerstand in het kanaal toe.

Wordt de diameter te klein, dan kan de weerstand zo groot worden dat de installatie juist slechter gaat functioneren.

Daarom moet de diameter worden afgestemd op de hoeveelheid rookgas, de beschikbare trek en de weerstand van het volledige kanaal.

10. Waarom een grotere pijp ook niet automatisch beter is

Het tegenovergestelde probleem komt ook voor.

Soms denkt men:

"Ik heb ruimte, dus ik neem Ø200 mm. Dan zit ik altijd goed."

Ook dat klopt niet.

Een veel te groot kanaal kan ervoor zorgen dat de rookgassen relatief langzaam door het kanaal bewegen en sterker afkoelen.

Dat kan de natuurlijke trek verminderen.

Daarnaast kan afkoeling bijdragen aan condensatie en vervuiling.

Groter is dus niet automatisch veiliger of beter.

De juiste diameter is de diameter die past bij het toestel én de complete rookgasafvoer.

11. Wat is EN 13384?

Voor professionele dimensionering van rookgasafvoeren wordt onder andere de normreeks EN 13384 gebruikt.

Voor een individueel toestel is EN 13384-1 relevant.

Voor systemen waarop meerdere toestellen zijn aangesloten geldt EN 13384-2.

Bij een berekening wordt niet alleen naar de diameter gekeken. Er wordt onder andere gekeken naar:

Daarmee kan worden gecontroleerd of het gekozen kanaal voldoende trek heeft en hydraulisch/thermisch geschikt is.

Voorbeeld: waarom alleen het kW-getal onvoldoende is

Stel dat je een houtkachel van 8 kW hebt.

De fabrikant geeft aan:

rookgasuitlaat Ø150 mm

Je hebt vervolgens twee mogelijke situaties.

Situatie A

Situatie B

Hoewel beide situaties dezelfde kachel hebben, zijn de omstandigheden voor het rookkanaal compleet verschillend.

Daarom kun je niet uitsluitend zeggen:

"8 kW betekent Ø150 mm en klaar."

De complete installatie moet worden beoordeeld.

Bestaande gemetselde schoorsteen

Een veel voorkomende situatie is dat er al een gemetselde schoorsteen aanwezig is.

Bijvoorbeeld:

gemetseld kanaal 200 × 200 mm

De eigenaar wil hierin een houtkachel aansluiten.

Dan betekent de afmeting van het gemetselde kanaal niet automatisch dat er een Ø200 mm RVS pijp in moet.

Er kan juist een kleinere RVS voering nodig zijn.

Bijvoorbeeld:

bestaand gemetseld kanaal → flexibele RVS voering → aansluiting op kachel

De diameter van de voering moet vervolgens worden afgestemd op het toestel en het kanaal.

Een te grote voering is dus niet automatisch beter.

Heeft u een bestaande gemetselde schoorsteen?

Een bestaand schoorsteenkanaal kan vaak worden gerenoveerd door een passende flexibele RVS schoorsteenvoering aan te brengen.

Bekijk flexibele RVS schoorsteenvoering 

Lees: Een bestaand schoorsteenkanaal voeren 

Lees: Een bestaand schoorsteenkanaal gebruiken 

Kan een grotere bestaande schoorsteen worden verkleind?

Soms is dat mogelijk, maar dit moet technisch worden beoordeeld.

Stel:

kachel: Ø150 mm

bestaande schoorsteen: 200 × 200 mm

Dan is het niet verstandig om simpelweg te zeggen:

"De schoorsteen is groter, dus hij kan gewoon worden aangesloten."

De vorm, hoogte, toestand van het kanaal, de uitmonding, de aansluiting en de eigenschappen van de kachel moeten worden meegenomen.

In sommige situaties is een RVS voering de juiste oplossing.

Kan een kleinere diameter worden gebruikt?

Ook dat is niet automatisch toegestaan.

Bijvoorbeeld:

kachel Ø150 mm → rookkanaal Ø125 mm

Dit is een situatie waarbij je niet alleen naar de pijpmaat kunt kijken.

Een kleinere diameter kan alleen worden toegepast als de fabrikant dit toestaat en de complete installatie technisch correct is gedimensioneerd.

Wanneer de diameter kleiner is dan de aansluiting van het toestel, kunnen de dimensioneringseisen van EN 13384-1 van toepassing zijn.

Diameter is dus maar één onderdeel van het systeem

Een goed rookkanaal bestaat uit meer dan alleen een juiste diameter.

Je moet ook kijken naar:

Toestel

Rookkanaal

Traject

Uitmonding

Pas wanneer deze factoren samen worden bekeken, kun je beoordelen of een rookkanaal geschikt is.

Meer weten over een veilige aanleg?

Afstand tot brandbare materialen bij een rookgasafvoer 

Dakdoorvoer voor een schoorsteen: welke heb je nodig? 

Hoe hoog moet een schoorsteen boven het dak uitkomen? 

Veelgemaakte fouten bij het kiezen van een diameter

Fout 1: de diameter alleen op basis van kW bepalen

Een kachel van 8 kW betekent niet automatisch één vaste diameter.

Beter: controleer de technische gegevens van de fabrikant.

Fout 2: altijd dezelfde diameter als de kachelaansluiting gebruiken zonder naar het kanaal te kijken

De aansluiting van de kachel is het uitgangspunt, maar de complete installatie moet wel correct functioneren.

Fout 3: een zo groot mogelijk kanaal kiezen

Groter betekent niet automatisch meer trek.

Een te groot kanaal kan juist leiden tot extra afkoeling en onvoldoende trek.

Fout 4: een bestaand gemetseld kanaal één-op-één overnemen

Een gemetseld kanaal van bijvoorbeeld 200 × 200 mm betekent niet dat je automatisch een RVS pijp van Ø200 mm moet toepassen.

Fout 5: bochten en verslepingen vergeten

Een kanaal van 6 meter recht omhoog is niet hetzelfde als een kanaal van 6 meter met meerdere bochten en horizontale stukken.

Een eenvoudige beslisroute

Wil je bepalen welke diameter je nodig hebt? Begin dan met deze vragen:

Stap 1 – Welk toestel wordt aangesloten?

Houtkachel, pelletkachel, open haard of iets anders?

Stap 2 – Wat schrijft de fabrikant voor?

Controleer de rookgasuitlaat en de technische installatievoorschriften.

Stap 3 – Welke brandstof wordt gebruikt?

De eisen verschillen per type toestel en brandstof.

Stap 4 – Hoe loopt het rookkanaal?

Bepaal:

Stap 5 – Is het kanaal geïsoleerd?

Bij een nieuw extern rookkanaal is dit een belangrijk onderdeel van het systeem.

Stap 6 – Is er een bestaande schoorsteen?

Controleer de afmetingen, toestand en mogelijkheid om een passende voering te plaatsen.

Stap 7 – Is de situatie eenvoudig of complex?

Bij een eenvoudige installatie kan de fabrikantdocumentatie vaak veel informatie geven.

Bij een afwijkende of complexe situatie is een technische dimensionering verstandig.

Weet u nu welke diameter en welk type rookkanaal u nodig heeft?

Ga direct naar:

Dubbelwandige RVS rookkanalen 

Enkelwandige kachelpijpen 

Flexibele RVS schoorsteenvoering 

Wat hebben wij nodig om u te helpen?

Wilt u weten welke diameter bij uw situatie past?

Dan zijn de volgende gegevens belangrijk:

1. Type kachel: bijvoorbeeld houtkachel of pelletkachel.

2. Merk en type: het exacte type toestel.

3. Vermogen: bijvoorbeeld 7 kW.

4. Diameter van de rookgasuitlaat: bijvoorbeeld Ø150 mm.

5. Hoogte van het rookkanaal: bijvoorbeeld 6 meter.

6. Verloop van het kanaal: recht omhoog, door de gevel, door het dak of met verslepingen.

7. Aantal bochten: bijvoorbeeld 2 × 45°.

8. Bestaande schoorsteen: ja of nee.

9. Afmetingen bestaande schoorsteen: bijvoorbeeld 180 × 180 mm.

10. Binnen of buiten: een buitengevelsituatie heeft andere thermische omstandigheden dan een volledig inpandig kanaal.

Met deze gegevens kan veel gerichter worden bepaald welk type en welke diameter rookkanaal bij de installatie past.

Komt u er niet uit? Wij helpen u graag.

Stuur Openhaardpijpen.nl het merk en type van uw kachel, de aansluitdiameter en indien mogelijk een foto of eenvoudige schets van het geplande rookkanaal.

Wij kunnen vervolgens met u meedenken over de benodigde diameter, het type rookkanaal en de benodigde onderdelen.

Neem contact met ons op 

Samengevat

De diameter van een schoorsteenpijp wordt niet alleen bepaald door het vermogen van de kachel.

De belangrijkste uitgangspunten zijn:

Fabrikant van het toestel → rookgasuitlaat → type en brandstof → hoogte → lengte → bochten → verslepingen → isolatie → uitmonding → technische dimensionering.

Een goede diameter zorgt ervoor dat de rookgassen voldoende worden afgevoerd en dat het toestel goed kan functioneren.

Te klein is niet goed. Te groot is ook niet automatisch goed.

Het doel is niet de grootste of kleinste pijp, maar een correct gedimensioneerd rookkanaal dat past bij het toestel en de complete installatie.

Heeft u hulp nodig bij het bepalen van de diameter?

Stuur ons de gegevens van uw kachel en het geplande verloop van het rookkanaal.

Wij kunnen vervolgens met u meedenken over de benodigde diameter, het type rookkanaal en de benodigde onderdelen.

Let op: deze informatie is bedoeld als technische uitleg en vervangt geen berekening of installatieadvies voor een specifieke situatie. Bij afwijkende, complexe of veiligheidskritische situaties moet de rookgasafvoer overeenkomstig de geldende voorschriften en technische eisen worden beoordeeld.