Hoe hoog moet een schoorsteen boven het dak uitkomen?

De juiste uitmonding is belangrijk voor trek én het beperken van rookhinder

De hoogte van een schoorsteen of rookgasafvoer boven het dak is belangrijk voor een goede en veilige werking van een houtkachel, pelletkachel, open haard of ander verbrandingstoestel.

Een veelgemaakte fout is om te denken dat een schoorsteen altijd bijvoorbeeld 1 meter boven het dak moet uitsteken.

Dat is niet zo.

De benodigde hoogte wordt bepaald door de positie van de uitmonding ten opzichte van het dak, de vorm van het dak en mogelijke obstakels in de omgeving.

Het doel is dat de rookgassen op een goede plaats kunnen uitstromen en niet direct terug naar de woning of naar omliggende gebouwen worden gevoerd.

Waarom moet een schoorsteen boven het dak uitkomen?

Een rookgasafvoer moet de verbrandingsgassen op een veilige plaats afvoeren.

Bij een houtkachel kunnen de rookgassen onder andere bevatten:

Wanneer de uitmonding te laag staat, kunnen rookgassen langs het dak blijven hangen of door luchtstromingen terug naar de woning worden gevoerd.

Een goede uitmonding helpt daarom bij:

Er is niet één vaste hoogte voor iedere schoorsteen

De juiste hoogte is afhankelijk van de situatie.

Belangrijke factoren zijn:

1. De afstand tot de nok

2. De hellingshoek van het dak

3. De dakvorm

4. De positie van de uitmonding

5. Nabijgelegen gebouwen

6. Dakkapellen en andere obstakels

7. Ramen en luchtinlaten

8. Het type toestel

9. Het type rookgasafvoersysteem

Daarom moet de hoogte altijd in samenhang met de complete situatie worden bepaald.

De positie ten opzichte van de nok is belangrijk

Bij een schuin dak maakt het veel verschil of de schoorsteen:

Een schoorsteen dicht bij de nok heeft vaak een andere vereiste uitmondingshoogte dan een schoorsteen die laag op het dakvlak staat.

Daarom is alleen meten vanaf het dakvlak onvoldoende.

Schoorsteen dicht bij de nok

Een veel voorkomende situatie is:

                 │

                 │

                 │

                ┌┴┐

               /   \

              /     \

             /       \

            /         \

De rookgasafvoer staat dicht bij de nok.

Bij een dergelijke situatie moet de uitmonding voldoende boven de nok of binnen de daarvoor geldende uitmondingszone liggen.

De exacte hoogte moet worden bepaald volgens de toepasselijke regels en de omstandigheden van het gebouw.

Schoorsteen verder van de nok

Staat de schoorsteen lager op het dakvlak, dan kan de benodigde hoogte aanzienlijk groter worden.

Bijvoorbeeld:

                         nok

                         /\

                        /  \

                       /    \

                      /      \

                     /        \

                    /          \

                   │

                   │

                   │

De uitmonding staat hier ver van de nok.

Een korte pijp die maar een klein stukje boven de dakpannen uitkomt, is dan niet automatisch voldoende.

Waarom is de nok zo belangrijk?

Rond een dak ontstaan luchtstromingen.

Wind die over een dak stroomt kan ervoor zorgen dat er:

ontstaan.

De positie van de rookgasuitmonding ten opzichte van de nok heeft daardoor invloed op de manier waarop rook wordt afgevoerd.

Daarom wordt bij het bepalen van de schoorsteenhoogte niet alleen gekeken naar de hoogte van de pijp, maar vooral naar waar de pijp ten opzichte van het dak staat.

De 3 meter-regel: let op met eenvoudige vuistregels

Op internet kom je regelmatig teksten tegen zoals:

"Een schoorsteen moet altijd 1 meter boven de nok uitkomen."

Of:

"De schoorsteen moet minimaal 3 meter hoog zijn."

Dergelijke algemene uitspraken zijn te simpel.

De uitmonding moet worden bepaald volgens de toepasselijke Nederlandse voorschriften en de situatie ter plaatse.

Gebruik daarom geen vaste maat als universele oplossing.

De dakhelling heeft invloed

Een dak met een helling van bijvoorbeeld:

20°

is anders dan een dak van:

45°

De afstand tot de nok en de hoogte van de uitmonding moeten daarom in relatie tot de dakhelling worden bekeken.

Een pijp die op een flauw hellend dak voldoende hoog lijkt, kan bij een steil dak een heel andere positie ten opzichte van de nok hebben.

Plat dak

Bij een plat dak is de situatie anders.

Bijvoorbeeld:

       │

       │

       │

       │

       │

───────┴────────────────

          plat dak

Ook bij een plat dak is het niet voldoende om simpelweg te zeggen:

"De pijp moet 1 meter boven het dak."

Er moet rekening worden gehouden met:

Schoorsteen op een plat dak

Bij een plat dak kan de positie van de uitmonding ten opzichte van de dakrand belangrijk zijn.

Een pijp midden op het dak heeft bijvoorbeeld een andere situatie dan een pijp vlak naast de gevel.

Daarnaast kan een naastgelegen gebouw invloed hebben op de luchtstroming.

Wat gebeurt er als de schoorsteen te laag is?

Een te lage uitmonding kan verschillende problemen veroorzaken.

Bijvoorbeeld:

Slechte trek

De kachel kan moeilijker trekken.

Rookterugslag

Rook kan terug de woning in komen.

Geurhinder

Rook kan rond het gebouw blijven hangen.

Rook naar ramen

Rook kan via een raam of ventilatieopening opnieuw naar binnen komen.

Turbulentie

De rookgasstroom kan worden beïnvloed door het dak en omliggende obstakels.

Een hogere schoorsteen is niet automatisch beter

Dit is ook een belangrijk punt.

Je kunt niet onbeperkt zeggen:

"Als ik de pijp maar hoger maak, is het probleem opgelost."

Een zeer hoog kanaal kan namelijk andere problemen veroorzaken.

Denk aan:

De hoogte moet dus voldoende, maar niet onnodig groot zijn.

De trek van een schoorsteen

De hoogte van een rookgaskanaal heeft invloed op de natuurlijke trek.

In eenvoudige vorm geldt:

meer effectieve hoogte → meer potentiële trek

Maar trek wordt ook beïnvloed door:

Daarom kun je de juiste werking van een schoorsteen niet uitsluitend aan de hoogte aflezen.

Een te hoge trek kan ook een probleem zijn

Meer trek betekent niet automatisch een beter werkende kachel.

Een te sterke trek kan bijvoorbeeld zorgen voor:

Bij sommige toestellen kan daarom een trekbegrenzer of andere voorziening nodig zijn.

Volg hierbij de voorschriften van de fabrikant.

De diameter en hoogte horen bij elkaar

De diameter van het rookgaskanaal moet passen bij het toestel en het ontwerp van het rookgasafvoersysteem.

Bijvoorbeeld:

Ø150 mm

en

Ø200 mm

gedragen zich niet hetzelfde.

Een grotere diameter betekent niet automatisch dat de kachel beter trekt.

De combinatie van:

toestel + diameter + hoogte + temperatuur + weerstand

bepaalt het uiteindelijke gedrag van het rookgassysteem.

Een te grote diameter kan juist nadelig zijn

Bij een te groot kanaal kunnen rookgassen relatief sterk afkoelen.

Dat kan de natuurlijke trek beïnvloeden.

Ook kunnen rookgassen langzamer stromen.

Daarom moet de diameter altijd worden afgestemd op het toestel.

Bekijk hiervoor ook onze pagina:

[Hoe bepaal je de diameter van een schoorsteenpijp?]

Bochten en verslepingen beïnvloeden de benodigde werking

Een schoorsteen die volledig recht omhoog loopt heeft minder weerstand dan een kanaal met meerdere bochten.

Bijvoorbeeld:

     │

     │

     │

     │

     │

is gunstiger dan:

     │

     │

─────┘

     │

     │

─────┐

     │

Elke verandering van richting kan extra weerstand veroorzaken.

Bekijk daarom bij een installatie altijd het hele rookgaskanaal.

Een verticale schoorsteen heeft de voorkeur

Voor een houtkachel is een zo veel mogelijk recht en verticaal rookgaskanaal doorgaans gunstig.

Dat helpt bij:

Bochten en horizontale delen moeten daarom zoveel mogelijk worden beperkt.

Horizontale rookgasafvoer

Een veelgemaakte fout is een lange horizontale leiding naar buiten.

Bijvoorbeeld:

kachel ────────────────┐

                       │

                       │

                       │

                       │

Dit kan de weerstand verhogen.

Een korte aansluiting door een wand kan in bepaalde systemen mogelijk zijn, maar het verticale deel moet vervolgens correct worden uitgevoerd.

Schoorsteen en wind

Wind heeft grote invloed op een rookgasuitmonding.

Wind kan over het dak stromen en daar drukverschillen veroorzaken.

Een schoorsteen die verkeerd ten opzichte van de dakvorm staat, kan daardoor problemen krijgen met:

De uitmonding moet daarom op een plaats zitten waar de rookgassen goed kunnen worden afgevoerd.

Obstakels rondom de schoorsteen

Niet alleen de eigen daknok is belangrijk.

Kijk ook naar:

Een obstakel kan de luchtstroming rond de uitmonding beïnvloeden.

Een dakkapel kan belangrijk zijn

Bijvoorbeeld:

             │

             │

          ┌──┴──┐

         /      \

        / dakkapel

───────/──────────\────

Wanneer de schoorsteen dicht bij een dakkapel staat, moet worden bekeken of de uitmonding voldoende vrij ligt.

Ook ramen van de dakkapel zijn relevant.

Rook mag niet eenvoudig via een geopend raam weer naar binnen kunnen komen.

Ramen en ventilatieopeningen

Bij het bepalen van de uitmondingsplaats moet je niet alleen naar het dak kijken.

Ook belangrijk zijn:

Een rookgasuitmonding direct naast een luchtinlaat kan tot ongewenste situaties leiden.

Rookgasuitmonding en ventilatie

Dit is vooral bij moderne, goed geïsoleerde woningen belangrijk.

Een woning kan relatief luchtdicht zijn.

Wanneer een houtkachel veel verbrandingslucht uit de woning haalt, kan onderdruk ontstaan.

Dat kan de rookgasafvoer beïnvloeden.

Daarom moeten:

rookgasafvoer

en

verbrandingslucht

als één systeem worden bekeken.

Luchttoevoer van de houtkachel

Moderne houtkachels hebben vaak een mogelijkheid voor externe verbrandingslucht.

Dit kan bijvoorbeeld belangrijk zijn bij:

Een goede schoorsteen lost een probleem met onvoldoende verbrandingslucht niet automatisch op.

Schoorsteen en pelletkachel

Bij een pelletkachel is de situatie weer anders.

Veel pelletkachels hebben een mechanische rookgasafvoer.

De fabrikant schrijft meestal zeer specifiek voor:

Volg daarom bij een pelletkachel altijd de installatievoorschriften van het specifieke toestel.

De fabrikant bepaalt mede de installatie

Bij een kachel of pelletkachel moet je niet alleen naar algemene regels kijken.

De fabrikant kan aanvullende eisen stellen aan:

Daarom moet de installatie altijd worden afgestemd op zowel de regelgeving als de toestelvoorschriften.

Hoe bepaal je de juiste hoogte?

Begin met een tekening van het dak.

Bepaal:

1. Waar komt de kachel?

↓

2. Waar loopt het rookgaskanaal?

↓

3. Waar komt het dak binnen?

↓

4. Hoe ver staat de pijp van de nok?

↓

5. Wat is de dakhelling?

↓

6. Welke obstakels zijn aanwezig?

↓

7. Waar zitten ramen en luchtinlaten?

↓

8. Welke hoogte en uitmondingspositie zijn volgens de geldende voorschriften vereist?

Voorbeeld: schoorsteen dicht bij de nok

Stel:

Dan kan de benodigde hoogte relatief beperkt zijn.

Maar de uitmonding moet nog steeds voldoen aan de geldende voorschriften.

Voorbeeld: schoorsteen laag op het dak

Stel:

Dan moet de uitmonding veel zorgvuldiger worden bepaald.

Een pijp die slechts enkele tientallen centimeters boven de dakpannen uitkomt, is niet automatisch voldoende.

Voorbeeld: plat dak

Bij een plat dak:

Ook hier is een vaste "1 meter boven het dak"-regel onvoldoende.

Schoorsteen door het dak of langs de gevel?

Er zijn grofweg twee veel voorkomende situaties.

Door het dak

             │

             │

             │

─────────────┼─────────────

            / \

           /   \

Langs de gevel

             │

             │

             │

             │

─────────────┼─────────────

             │

          woning

Bij een buiten geplaatst dubbelwandig systeem moet het kanaal boven het dak worden doorgezet tot een geschikte uitmondingspositie.

Buiten geplaatste dubbelwandige schoorsteen

Een veel voorkomende oplossing bij een woning zonder bestaande schoorsteen is:

houtkachel

↓

enkelwandige kachelpijp

↓

wanddoorvoer

↓

T-stuk

↓

dubbelwandig geïsoleerd rookkanaal

↓

beugels

↓

boven dak

↓

schoorsteenkap

De hoogte wordt vervolgens bepaald aan de hand van de positie ten opzichte van het dak.

De schoorsteenkap bepaalt niet de benodigde hoogte

Een schoorsteenkap is bedoeld om het systeem aan de bovenzijde af te werken en kan bescherming bieden tegen bijvoorbeeld regen.

Maar:

Een speciale kap maakt een te lage schoorsteen niet automatisch goed.

De uitmonding zelf moet op de juiste positie komen.

Een vonkenvanger maakt een te lage schoorsteen niet veilig

Ook dit is een belangrijk onderscheid.

Een vonkenvanger kan in bepaalde situaties onderdeel zijn van een rookgasafvoersysteem, maar verandert niet automatisch de eisen aan de uitmondingshoogte.

De complete installatie moet aan de voorschriften voldoen.

Wat als de schoorsteen niet hoog genoeg kan?

Soms is er een praktische beperking.

Bijvoorbeeld:

Ga dan niet zomaar de pijp inkorten.

Laat beoordelen welke technische oplossing mogelijk is.

Schoorsteen verlengen

Wanneer de bestaande schoorsteen te laag is, kan een verlenging soms een oplossing zijn.

Bijvoorbeeld:

             │

             │ ← verlenging

             │

        ┌────┴────┐

        │ bestaand│

        │ kanaal  │

────────┴─────────┴────── dak

Maar de verlenging moet constructief en rookgastechnisch geschikt zijn.

Een extra stuk pijp moet bijvoorbeeld correct worden:

Let op met een lange vrije pijp boven het dak

Hoe hoger de pijp boven het dak uitkomt, hoe groter de invloed van wind kan worden.

Een lange vrije pijp kan daardoor extra ondersteuning nodig hebben.

Bij een dubbelwandig systeem moeten de daarvoor bestemde:

worden toegepast volgens het systeem.

De schoorsteen moet ook constructief veilig zijn

De vraag:

"Hoe hoog moet mijn schoorsteen zijn?"

is dus eigenlijk maar één onderdeel.

Je moet ook vragen:

"Kan de constructie die hoogte veilig dragen?"

Vooral bij een hoge buitenpijp is dit belangrijk.

Hoe hoog moet een schoorsteen boven een plat dak zijn?De benodigde uitmondingshoogte wordt bepaald door de toepasselijke voorschriften en de positie van de uitmonding ten opzichte van:

Hoe hoog moet een schoorsteen boven een pannendak zijn?

Bij een pannendak moet je vooral kijken naar:

Een pijp midden op het dak kan een andere uitmondingshoogte nodig hebben dan een pijp vlak bij de nok.

Hoe hoog moet een schoorsteen bij een rieten dak zijn?

Bij een rieten dak moet extra aandacht worden besteed aan brandveiligheid.

Riet is brandbaar en daarom zijn de eisen voor de rookgasuitmonding en de constructie bijzonder belangrijk.

Laat bij een rieten dak de complete situatie deskundig beoordelen.

Gebruik niet zomaar een standaard dakdoorvoer.

Schoorsteen bij een aanbouw

Een veel voorkomende situatie:

       woning

      /──────\

     /        \

────/──────────\────────

          │

          │

       aanbouw

De rookgasuitmonding kan hierdoor relatief dicht bij een hoger dakvlak komen.

Het hogere dakdeel moet worden meegenomen bij het bepalen van de uitmondingspositie.

Schoorsteen bij een hoger gebouw

Ook een naastgelegen woning kan invloed hebben.

Bijvoorbeeld:

             │

             │

      ┌──────┴──────┐

      │             │

      │   hoger     │

──────┘   gebouw    │

                    │

       eigen woning │

De windstroming rond gebouwen kan sterk afwijken van die boven een vrijstaand dak.

Daarom moet bij complexe situaties extra aandacht worden besteed aan de uitmonding.

Schoorsteenhoogte en overlast voor buren

Een correcte uitmonding is niet alleen een technische kwestie.

Rook kan hinder veroorzaken voor:

Een installatie moet daarom zo worden ontworpen dat rookgassen op een geschikte plaats worden afgevoerd.

Een hogere pijp lost slecht stookgedrag niet op

Heb je veel rook omdat:

Dan zal alleen het verhogen van de schoorsteen het probleem niet oplossen.

Eerst moet worden gekeken naar de oorzaak.

Veelgemaakte fouten

1. "Een meter boven de nok is altijd goed"

Niet iedere situatie is hetzelfde.

2. Alleen vanaf het dak meten

De positie ten opzichte van de nok is belangrijk.

3. Geen rekening houden met een dakkapel

Een obstakel kan de uitmonding beïnvloeden.

4. Geen rekening houden met ramen

Rook mag niet eenvoudig een gebouw binnenkomen.

5. Een te grote diameter kiezen

Diameter en hoogte moeten bij het toestel passen.

6. Een te lage pijp gebruiken

Een korte pijp boven het dak is niet automatisch voldoende.

7. Een extreem lange pijp plaatsen

Dit kan constructieve problemen veroorzaken.

8. Alleen naar de schoorsteen kijken

Ook luchttoevoer, toestel, kanaal en dakconstructie zijn belangrijk.

9. Pelletkachel en houtkachel hetzelfde behandelen

De eisen van het toestel kunnen verschillen.

Hoe bepaal je de hoogte in de praktijk?

Voor een goede beoordeling heb je minimaal nodig:

Dakhelling

 Afstand van de schoorsteen tot de nok

Hoogte van de nok

Type dak

Type kachel

Diameter rookgasafvoer

Positie van ramen en luchtinlaten

Nabijgelegen gebouwen

Foto van de situatie

Met deze gegevens kan worden bepaald welke uitmondingsoplossing nodig is.

Checklist voor een nieuwe schoorsteen

Controleer voordat je de pijp monteert:

☐ Type toestel bekend

☐ Diameter bekend

☐ Rookgasafvoersysteem geschikt

☐ Dakhelling gemeten

☐ Afstand tot nok gemeten

☐ Positie uitmonding bepaald

☐ Obstakels gecontroleerd

☐ Ramen gecontroleerd

☐ Luchtinlaten gecontroleerd

☐ Doorvoer correct gekozen

☐ Veiligheidsafstanden gecontroleerd

☐ Constructie voldoende ondersteund

☐ Schoorsteenkap geschikt

☐ Onderhoud en reiniging mogelijk

Belangrijk bij het bepalen van de schoorsteenhoogte

De juiste vraag is dus niet:

"Hoeveel centimeter moet mijn schoorsteen boven het dak uitsteken?"

Maar:

"Waar moet de rookgasuitmonding ten opzichte van mijn dak en de omgeving worden geplaatst?"

Dat is een veel betere manier om naar de installatie te kijken.

Samenvatting

De benodigde hoogte van een schoorsteen boven het dak wordt niet door één vaste maat bepaald.

Je moet kijken naar:

Een goed ontworpen rookgasafvoer voert de rookgassen op een geschikte plaats boven het dak af en zorgt tegelijkertijd voor voldoende trek en een veilige constructie.